الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
323
ترجمه گويا و شرح فشرده اى بر نهج البلاغه ( فارسى )
شريف رضى مىگويد : منظور از « يأسرون » كسانى هستند كه به وسيله پيكانهاى تير بر سر شترى بخت آزمائى مىكنند . و « فالج » كسى است كه پيروز شده است گفته مىشود « فلج عليهم و فلجهم » يعنى بر آنها پيروز شد . و لذا در بعضى « رجز » ها مىخوانيم كه از پيروزمند تعبير به « فالج » شده است . 9 - و در ضمن سخنان آن حضرت آمده است : هرگاه آتش جنگ سخت شعلهور مىشد ، ما به رسول خدا ( ص ) پناه مىبرديم . و در آن ساعت هيچيك از ما به دشمن از او نزديكتر نبود . ( 696 . ) شريف رضى مىگويد : معنى اين سخن اين است كه : وقتى ترس از دشمن بزرك مىنمود و جنگ به گونهاى مىشد كه گويا جنگجويان را مىخواهد در كام خود فرو برد ، مسلمانان به پيامبر پناهنده مىشدند تا رسول خدا شخصا به نبرد پردازد ، و خداوند بوسيله او نصرت و پيروزى را بر آنان نازل فرمايد و در سايه آن حضرت ايمن گردند . اما جمله « اذا احمر البأس » كنايه از شدت كارزار است . در اين باره سخنان متعددى گفته شده كه بهترين آنها اين است كه امام داغى جنگ را به شعلههاى سوزان آتش تشبيه كرده است . و از چيزهائى كه اين نظر را تقويت مىكند سخن پيامبر در جنگ حنين است . وى هنگامى كه نبرد سخت و شمشير زدن مردم را در جنگ « هوازن » مشاهده كرد فرمود : « الآن حمى الوطيس » : اكنون تنور جنگ داغ شد » « وطيس » تنور آتش است . بنا بر اين رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلّم داغى و گرمى جنگ را به افروختگى و شدت شعله ورى آتش تشبيه فرموده است . اين بخش ( كلمات پيچيده محتاج به تفسير ) پايان پذيرفت و ما به روش و سبك خود در اين باره باز مىگرديم . 261 - هنگامى كه خبر حمله ياران معاويه بر « انبار » و غارت كردن آنجا را شنيد شخصا پياده به طرف « نخيله » منزلگاهى در نزديكى كوفه حركت كرد ، مردم خود را به او رساندند ، و عرض كردند ، اى امير مؤمنان ! ما به جاى تو از عهده آنان بر خواهيم آمد امام فرمود : شما از عهده مشكلات خودتان بر نمىآئيد چگونه مشكل ديگران را از من دفع مىكنيد ؟ اگر رعاياى پيشين از ستم فرمانروايان خود شكايت داشتند من امروز از ستم رعيتم شكايت دارم گويا من پيروم و آنها زمامدار ، من فرمانبر و محكومم و آنها فرمانده و حاكم .